Экология мәселесі – бүкіл әлемдегі қиын мәселе. Адамзат энергияның баламалы көздерін және таза “жасыл” технологияларды пайдалану арқылы экологиялық дағдарысты болдырмауға тырысады.

Баламалы энергетиканы дамыту Қазақстан үшін де басым бағыт болып табылады. Біздің елімізде “жасыл” экономикаға өту үдерісі қалай өтіп жатқаны туралы Strategy2050.kz.АА материалынан оқыңыз.

Бүгінгі таңда Қазақстан экологиялық тиімділік индексі бойынша 132 елдің ішінде 69-орында тұр. Бұл көрсеткіш экология жағдайы мен табиғи ресурстарды басқару тұрғысынан елдің жетістіктерін өлшейді.

Сонымен қатар біздің мемлекетіміз “жасыл” экономиканың, жаңартылатын энергетиканың, органикалық ауыл шаруашылығының, экологиялық туризмнің және бірқатар жаңа жасыл салалардың (биоэнергетика, көмір химиясы, аквамәдениет, экологиялық құрылыс материалдарын өндіру, қалдықтардан органикалық тыңайтқыштар өндіру және т. б.) көмегімен қалпына келуі мүмкін үлкен табиғи әлеуетке ие.

Қазақстан “жасыл” экономикаға, болашақ энергиясына, жаңа технологиялық тәртіпке көшуге, тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге бағытталған бірқатар бастамалардың бастамашысына айналғаны кездейсоқ емес. Бірақ олардың іске асырылуы жұртшылықты, бизнес пен ғылымды біріктіруді, мемлекетпен, халықаралық ұйымдармен жүйелі диалог құруды талап етеді.

Қазақстан әлемдегі алғашқы елдердің бірі болып мемлекеттік деңгейде “жасыл” экономикаға көшудің стратегиялық құжатын қабылдағанын және оны 5 жыл бойы сәтті іске асырыр келе жатқанын атап өткен жөн. Осы жылдар ішінде көптеген жұмыстар атқарылды, жарқын оқиғалардың бірі Астанадағы ЭКСПО-2017 көрмесінің сәтті өтуі болды. Бұдан басқа, “жасыл” экономикаға көшу жөніндегі қауымдастықтар мен коалициялар және “жасыл” технологиялардың халықаралық орталығы құрылды.

2017 жылдың желтоқсанында “жасыл” қозғалыстың белсенділері Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығын құру туралы шешім қабылдады. Бүгінгі таңда қауымдастық еліміздің экологиялық қоғамдастығын шоғырландыруды, сондай-ақ жүйелі экологиялық бастамаларды түрлендіруді және ілгерілетуді мақсат етіп отыр.

“Экологиялық ұйымдар қауымдастығы өз алдына бірқатар мынадай міндеттер қойып отыр: жүйелі экологиялық бастамаларды түрлендіру және жылжыту үшін алаң құру, халықаралық ынтымақтастықты дамыту, инвестициялар тарту, халықаралық жобалар мен бағдарламаларға қатысу, халықаралық сарапшыларды тарту, “жасыл” технологияларды енгізуге жәрдемдесу, тұрақты даму қағидаттарында инновацияларды ілгерілету және қалаларда экологиялық инфрақұрылымды дамыту және экологиялық мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру», — деп түсіндірді “Экологиялық ұйымдар қауымдастығы” ЗТБ Басқарма төрағасы Айгүл Соловьева.

Бүгінгі таңда 100-ге жуық экологиялық ұйым Экологиялық ұйымдар қауымдастығының мүшесі болды және қазіргі уақытта Қазақстанның 10 өңірімен ынтымақтастық жолға қойылып, Астана қаласы, Қарағанды және Қызылорда облыстарының қоршаған ортасын сауықтыру жөніндегі ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.

Сонымен қатар, елімізде ҮЕМ-ның жалпы саны 20 мыңға жеткеніне қарамастан, олардың тек 8% – ы ғана қоршаған ортаны қорғау, тұрақты даму және “жасыл” технологиялар саласында жұмыс істейді.

Жақында ғана “Қазақстанның экологиялық ұйымдарының қауымдастығы” заңды тұлғалар бірлестігі мен “Экологиялық қауіпсіздік жөніндегі кеңес” халықаралық қоғамдық ұйымы (Украина республикасы) арасында ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойылды.

Меморандумды іске асыру шеңберінде қысқа мерзімді құжат ретінде өңірлердің қоршаған ортасының жай-күйін жақсарту жөніндегі кешенді шаралар болып табылатын кешенді жоспарлар дайындалуда.

“Біз Қазақстанмен ынтымақтастыққа мүдделіміз, өйткені мұндағы қызмет алаңы үлкен. Біз мұнда “жасыл” экономика бойынша көп жұмыс атқарылып жатқанын білеміз. Бізде тұтас бағыттар пакеті, атқарымдар бар, біз оларды біздің қазақстандық-достарымызға табыс еттік. Сіздерде де көптеген атқарымдар мен зерттемелер бар, біз технологиялармен алмасатын боламыз, сондықтан велосипед ойлап таппаймыз, бірге жұмыс істеуіміз керек. Бізде Украинада мемлекеттің қолдауы Қазақстандағыдай емес, бұл бағытта сіздерде аталмыш мәселе өте дамыған, бірақ жақын арада біз экологиялық бағытымызды жолға қоямыз деп ойлаймын, өйткені онсыз алға қарай қозғалыс болмайды ғой”, — деді Украинаның Төтенше және Өкілетті Елшісі, “Экологиялық қауіпсіздік жөніндегі кеңес” халықаралық қоғамдық ұйымының хатшысы Валерий Цибух.

Сонымен бірге, ұзақ мерзімді құжат ретінде Қауымдастық халықаралық әріптестермен бірлесіп Төмен көміртекті дамудың стратегиялық бағдарламаларын әзірлеуде. Қалалардың төмен көміртекті стратегиялары көміртекті сыйымдылықты бағалауға және қала шаруашылығы үшін төмен көміртекті жобалар қоржынын әзірлей отырып, қаланы дамытудың экономикалық моделін әзірлеуге мүмкіндік береді.

Біз органикалық ауыл шаруашылығы, экологиялық туризм, жаңартылатын энергия көздері және т.б. саласындағы бірлескен табиғатты қорғау іс-шаралары мен жобаларды жүзеге асыру мүмкіндігін талқыладық, сондай-ақ біз Қазақстан мен Украинадағы қоршаған ортаны қорғау және экология саласындағы заңнамалық аспектілерді талқыладық”, – деп түсіндірді Қауымдастықтың Басқарма төрағасының орынбасары Елдос Абақанов.

ЭЫДҰ сарапшылары жүргізген Қазақстанның орта мерзімді кезеңде табысты дамуы үшін негізгі төрт мәселенің біріне терең талдау экологиялық реттеудің тиімділігі болып табылатынын атап өту қажет.

Президенттің тапсырмасы бойынша қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының жаңа экологиялық кодексі әзірленуде.

“Жаңа экологиялық кодекс аясында біз қоршаған ортаның жай-күйін мониторингтеу және техногендік және антропогендік салдарларды болдырмау үшін техникалық платформалар мен жүйелерді енгізуді ұсындық. Біз ерекше назар аударған тағы бір сәт – бұл блокчейн ретінде, заманауи технологияларды, және басқа технологияларды енгізу. Қазақстанның Экологиялық кодексінің жаңа редакциясы біздің еліміздің экологиялық заңнамасы болып табылады және ЭЫДҰ нормаларына алып келеді және табиғат пайдаланушыларды “жасыл” технологияларды енгізуге ынталандырады. Мүмкін бұл бизнесті қаймықтырады, олар бұл бизнеске үлкен жүктеме болады деп санайды, бірақ біз, экологиялық ұйым ретінде, керісінше, бұл Еуропада табысты енгізіліп жатқан бұл ең жақсы қол жетімді тәжірибелер, Қытай мен Ресей кез келген жағдайда бизнес “жасыл” рельске қалыптасу жағына қарай жылжу үшін шаралар пакетін қабылдады. “Жасыл” технологияларды енгізу деңгейі бізде бар, бірақ ол бастапқы кезеңде ғана, бірақ Экологиялық кодексті енгізумен қатар, менің ойымша, бұл адамның өмір сүру тепе-теңдігін сақтау үшін осындай серпіліс пен жәрдем болады”, – деді Айгүл Соловьева.

Казахстан обладает огромными запасами энергетических ресурсов, при этом 42% энергии мы получаем за счет использования угля, 39% – за счет газа, 17% – из нефти, а на долю возобновляемых источников, к сожалению, пока приходится 0,2%. Хотя потенциал возобновляемой энергетики и природного газа в республике очень велик. В перспективе можно производить электрическую энергию на базе использования газа и довести к 2030 году до 20%, к 2050 году – до 40% от общего объема потребления. Потенциал солнечной энергии и энергии ветра составляет по 1 трлн кВт/ч в год, что в совокупности в 50 раз превышает объем потребления всех топливно-энергетических ресурсов.

ЖЭК-ке жаһандық көшу және энергия тиімділігін арттыру әлемде қарқын алуда. Бұл бағытта Германия, Дания, Португалия, Швеция, Исландия сенімді түрде қозғалуда, бірақ ең маңыздысы – бұл қатарға Қытай, Үндістан және қуатты серпінді экономикасы бар басқа да елдер тұруда. Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерін дамытудың нақты нысаналы индикаторлары қабылданды: 2020 жылға қарай электр энергиясын өндірудің жалпы көлеміндегі ЖЭК үлесіне 3%, 2030 жылға қарай – 10% және 2050 жылға қарай – 50% қол жеткізу қажет.

“Еуропаның көптеген елдері өздері үшін көмір шахталарынан шартты түрде бас тарту мақсатын белгіледі, тіпті Германияны қарастырса да, шамамен 24-27%-ы жаңартылатын энергетика. Салыстырғанда Қазақстанда 1%. Қазақстан өзі үшін бастаманы алды, 50 жылға қарай – 50% ЖЭК. Іс жүзінде бұл сан үлкен, бірақ егер бұл мәселемен дұрыс жұмыс істесе, бірақ бұл – барлық ЖЭК ел халқымен тұтынылған дегенді білдірмейді. Бұл деген болашақта біз ең жақын көршілерімізбен, бұл Ресей Қытай және т.б., ЖЭК-мен сауда жасай алуымыз мүмкін – яғни бизнес-модель ретінде қарастыруға болады”, – деп атап өтті Елдос Абаканов.

Ғалымдардың пікірінше, адамзатқа климаттың өзгеруін толық болдырмау мүмкін емес. Алайда, халықаралық қауымдастық экологияның қайтымсыз салдарын болдырмау үшін температураның өсуін тежеуге қабілетті. Ол үшін парниктік газдардың шығарындыларын шектеу, баламалы энергетиканы дамыту және жылынудың салдарынан тәуекелдерді азайту стратегиясын әзірлеу қажет. Сондай-ақ экологиялық ұйым бірлестігімен бірлесіп қойылған мақсаттарға қол жеткізу және бізді қоршаған ортаны әлемді ластанудан сақтау қажет.